List PTG do ministra

List PTG do ministra

PDFDrukujEmail

Minister Micha? Boni

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

ul. Stefana Batorego 5

02-591 Warszawa

 

Szanowny Panie Ministrze,

jeste?my stowarzyszeniem zawodowym skupiaj?cym grono geodetów, których po??czy?a potrzeba wspólnego dzia?ania na rzecz naszego zawodu. Zwracamy si? do Pana z pro?b? o podj?cie przez Pana ministerstwo analizy stanu naszej bran?y, w kontek?cie obecnego stanu pa?stwa.

 

Koncepcja miejsca i organizacji geodezji w Polsce wynika z ustawy "Prawo geodezyjne i kartograficzne" uchwalonej w 1989 roku na ostatnim posiedzeniu IX kadencji Sejmu PRL. Rozwi?zania ustawowe przyj?te w tym akcie prawnym pochodz? z okresu pa?stwa o zasadniczo innym charakterze ni? to, w którym ?yjemy obecnie. Pa?stwa, z monopolem w zakresie wykonawstwa geodezyjnego, ze struktur? geodezji nastawion? na obs?ug? gospodarki pa?stwowej kierowanej centralistycznie i administracji kontroluj?cej maksymalnie dost?pny zakres aktywno?ci obywateli. I niestety wiele rozwi?za? zawartych w aktualnym ustawodawstwie geodezyjnym zawiera w sobie rozwi?zania przeznaczone dla tamtej, poprzedniej formy pa?stwa. Zmiany które w tym prawie dokonywano, od tamtego czasu do dzisiaj, nie naruszy?y podstawowych za?o?e? a jedynie nieznacznie dostosowa?y je, w sposób oczywi?cie niedoskona?y, do nowych uwarunkowa?, które stworzy?y kolejne reformy pa?stwa.

Ze wzgl?du na charakter tego pisma, wska?emy jedynie na kilka aspektów istniej?cej sytuacji, maj?c nadziej?, ?e sk?oni? one Pana do zainteresowania si? problemem, i do podj?cia odpowiednich kroków.

 

Obecnie geodezj? w Polsce zajmuj? si? zasadniczo trzy grupy podmiotów.

Administracja pa?stwowa - odpowiedzialna za kierowanie i nadzór nad t? sfer? gospodarki, reprezentowana przez G?ównego Geodet? Kraju wraz z podleg?ymi mu urz?dami.

Administracja samorz?dowa - która realizuje podstawowe zadania dotycz?ce geodezji, w tym odpowiada za prowadzenie pa?stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wykonuj?c je jako zadania z zakresu administracji rz?dowej.

I trzecia grupa - to wykonawcy geodezyjni zajmuj?cy si? wykonywaniem prac z zakresu geodezji i kartografii, stanowi?cy sektor prywatny. Grupa ta zast?pi?a ca?kowicie pa?stwowe przedsi?biorstwa zlikwidowane w zwi?zku z przemianami ustrojowymi.

W ca?ym tym uk?adzie istnieje wiele nieprawid?owo?ci, a nawet patologii, zarówno w sferze rozwi?za? prawnych, jak i dzia?a? faktycznych. Pe?ny ich opis mo?na stworzy? po g??bszej kompleksowej analizie, my wska?emy jedynie cz??? z nich.

Grupa wykonawców geodezyjnych traktowana jest przez przepisy ustawy, jak pracownicy dawnych przedsi?biorstw pa?stwowych z poprzedniego systemu politycznego. Ustawa zmusza ich, pod gro?b? kar, do przekazywania nieodp?atanie wyników prac do pa?stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co jest niczym innym jak wyw?aszczeniem bez odszkodowania, czyli dzia?aniem niezgodnym z konstytucj?. Z mocy art. 12 ww. ustawy wykonawca prac geodezyjnych i kartograficznych zmuszony jest zg?osi? za odpowiedni? odp?atno?ci? zamiar wykonania pracy, a dopiero po udzieleniu zgody przez odpowiedni organ, w formie rejestracji zg?oszenia, mo?e przyst?pi? do rozpocz?cia prac. Rozpocz?cie prac bez jej wcze?niejszego zg?oszenia i uzyskania potwierdzenia rejestracji jest zagro?one kar?. Nie przekazanie wszelkich informacji, materia?ów i dokumentacji powsta?ych w wyniku prac geodety do pa?stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego równie? zagro?one jest kar?. W obydwu przypadkach kary s? orzekane na podstawie przepisów o post?powaniu w sprawach o wykroczenia. Przedmiotowy przepis art. 12, niezmieniony od daty uchwalenia ustawy przez PRL-owski Sejm, jest g?ównym a w wielu przypadkach jedynym mechanizmem gromadzenia informacji, materia?ów, map i dokumentacji. Bez tego procederu wyw?aszczania geodetów z ich praw do w?asno?ci intelektualnych jak i materialnych nie by?oby aktualizowanego Pa?stwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego.

Konstytucja RP, dopuszcza w drodze ustaw wyw?aszczenie ale wy??cznie „za s?usznym odszkodowaniem” oraz tylko wtedy, gdy s? konieczne w demokratycznym pa?stwie dla ochrony jego bezpiecze?stwa, porz?dku publicznego, ochrony ?rodowiska, zdrowia, moralno?ci publicznej, wolno?ci i praw innych osób. Stworzony przez PRL-owskie pa?stwo Pa?stwowy Zasób Geodezyjny i Kartograficzny przetrwa? w niezmienionej formule do dnia dzisiejszego. Formu?a ta, polegaj?ca na gromadzeniu jak najwi?kszej ilo?ci i ró?norodno?ci danych i informacji przydatna i celowa przy pa?stwowej w?asno?ci ?rodków produkcji mia?a swoje uzasadnienie. Obecnie w dobie prywatnych ?rodków produkcji wiele z tre?ci pa?stwowego zasobu wydaj? si? by? zbyteczne, w takiej skali w jakiej si? je gromadzi, przy czym generuj?c niczym nie uzasadnione koszty. Na przyk?ad utrzymywanie w ci?g?ej aktualno?ci baz danych o szczegó?owo?ci mapowej 1:500, danych o pod??czeniach sieci uzbrojenia terenu jak i ca?ej sieci, s? nieprzydatne z punktu widzenia Pa?stwa. Gdyby nie to, ?e te dane pozyskuj? prywatni geodeci i nieodp?atnie przekazuj? je pa?stwu, to zapewne ju? od dawna ten rodzaj zasobu by?by gromadzony przez jednostki i instytucje, którym z racji charakteru ich dzia?alno?ci takie dane s? nieodzowne. O wiele bogatsze kraje Unii Europejskiej, jak Niemcy i Francja, ograniczaj? swój zasób geodezyjny i kartograficzny do katastru nieruchomo?ci i budynków oraz geodezyjnych sieci osnów. Dzieje si? tak dlatego, ?e wszystkie koszty utrzymywania zasobu s? ponoszone przez te pa?stwa.

Nasza szeroka formu?a Pa?stwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego jest utrzymywana, a nawet jest rozbudowywany, przez nak?adanie nowych obowi?zków w drodze rozporz?dze?, nie na Pa?stwo lecz na wykonawców prac geodezyjnych i kartograficznych w drodze bezp?atnego uaktualniania, przetwarzania, podwy?szania standardów i dok?adno?ci pa?stwowych zasobów. Najnowsze rozporz?dzenie MSWiA z 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysoko?ciowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do pa?stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. Nr 263 poz. 1572), jest tego koronnym dowodem.

Podkre?li? nale?y, ?e gdyby art. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zosta? uznany za niekonstytucyjny, to dotychczasowa konstrukcja polskiej geodezji, powsta?a w czasach innego ustroju politycznego i gospodarczego, a opieraj?ca si? nadal na pa?stwowym zasobie gromadzonym, aktualizowanym nieodp?atnie przez prywatnych geodetów, leg?a by w gruzach sprawiaj?c, nie tylko dodatkowe koszty dla bud?etu pa?stwa, ale przede wszystkim uszczupli?a by dochody bud?etowe samorz?dów powiatowym, p?yn?ce ze sprzeda?y map, materia?ów i informacji pa?stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

W relacjach z administracj? samorz?dow?, przy przekazywaniu wyników prac i w wielu innych sytuacjach, wykonawcy pozbawieni s? praw do post?powania zgodnego z ustaw? Kodeks Post?powania Administracyjnego. S? traktowani przez prawo jak podleg?e administracji jednostki organizacyjne, chocia? w rzeczywisto?ci nimi nie s?. W imieniu pa?stwa realizacj? zada? z zakresu geodezji zajmuj? si? g?ównie starostowie. Poniewa? nadzór administracji centralnej nad ich dzia?alno?ci? jest z punktu widzenia prawa s?abo umocowany przez brak zdolno?ci egzekwowania wymogów, a ponadto w praktyce ogranicza si? raczej do dzia?a? pozornych, maj?cych jedynie wykaza? przydatno?? istnienia organów kontrolnych, a przy tym geodezja w Polsce nie ma charakteru jednolitego.

Ka?dy starosta organizuje, i w praktyce realizuje dzia?ania podleg?ych mu s?u?b geodezyjnych w sposób indywidualny, bardzo cz?sto odbiegaj?cy w ró?nych aspektach od  wymaga? prawa. Dla potrzeb takich dzia?a? tworzone s? bez umocowania prawnego, cz?sto wbrew istniej?cym przepisom bran?owym i ogólnym, „przepisy” lokalne które w ?rodowisku geodezyjnym uzyska?y ju? miano "prawa powiatowego". Wymagania stawiane w tych przepisach przed wykonawcami geodezyjnymi niejednokrotnie ?ami? ich prawa obywatelskie, ?ami? przepisy rangi ustawy czy rozporz?dze?. Niektóre z patologii by?y ju? przedmiotem wielu post?powa? s?dowych, które potwierdzi?y ich bezprawny charakter.

Na tym tle dzia?alno?? administracji geodezyjnej szczebla centralnego, G?ównego Geodety Kraju i G?ównego Urz?du Geodezji i Kartografii, na przestrzeni ostatniego dziesi?ciolecia oceni? mo?na jedynie negatywnie. Organy te nie dostrzegaj? problemów przedstawionych powy?ej i nie prowadz? ?adnych dostrzegalnych dzia?a? na rzecz zmiany takiego stanu rzeczy. Nie reaguj? na sygna?y, które zarówno nasze stowarzyszenie jak i wielu innych przedstawicieli bran?y, przekazuje w konkretnych sprawach dotycz?cych anomalii w istniej?cych przepisach, legislacji czy te? konieczno?ci podejmowania okre?lonych dzia?a? kontrolnych. W stosunku do bran?owych organizacji prowadzona jest polityka nierównoprawnego traktowania ich. Nasza propozycja z?o?ona G?ównemu Geodecie Kraju wspó?pracy w zakresie problemów dotykaj?cych bran?? zosta?a odrzucona, przy czym wskazano nam jako jedyn? alternatyw? zarejestrowanie i podj?cie dzia?alno?ci lobbingowej. Tymczasem jaki? czas po tym, G?ówny Geodeta Kraju podpisa? z wybran? przez siebie grup? organizacji pozarz?dowych porozumienie dopuszczaj?ce je do szerokiego zakresu prac le??cych w jego kompetencji, w zamian za obietnic? popierania dzia?a? jego urz?du. Obecnie organizacje te wyst?pi?y do Pana Ministra o dopuszczenie ich przedstawicieli do Komisji maj?cej wybra? nowego G?ównego Geodet? Kraju.

Polska geodezja jest na tle innych bran? reliktem poprzedniego ustroju. Wymaga powa?nej analizy i podj?cia dzia?a? nad dostosowaniem jej do charakteru obecnego pa?stwa. Mamy nadziej?, ?e nasz sygna? nie zostania przez Pana zbagatelizowany, bo odk?adanie rozwi?zania problemu powi?kszy tylko jego skal?.