Kto tu wreszcie rz?dzi: "Leon? Czy jego dzieci?"

Kto tu wreszcie rz?dzi: "Leon? Czy jego dzieci?"

PDFDrukujEmail

Cytat: "Nale?y tylko podkre?li? konieczno?? prawid?owego rozumienia poj?cia „niwelacji satelitarnej”. Wskazana powy?szym przepisem oznacza metod? pomiaru ci?gów niwelacyjnych tj. przeniesienia wysoko?ci z min. dwóch punktów osnowy wysoko?ciowej, a nie wyznaczanie wysoko?ci metod? GPS technik? RTK lub RTN z zastosowaniem modelu geoidy i systemu ASG-EUPOS."

 

Gorzów Wlkp. 05.12.2012r.

STANOWISKO LWINGiK w Gorzowie Wlkp.

b?d?ce prób? wyja?nienia niektórych problemów w stosowaniu metody precyzyjnego pozycjonowania przy pomocy GNSS, pomiarowej techniki kinematycznej RTN lub RTK, w ?wietle przepisów rozporz?dzenia MAiC z dnia 9 listopada 2011r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysoko?ciowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do pa?stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U Nr 263 z 2011r. , poz. 1572).

 

Wszystkie pytania przed?o?one przez jednostki wykonawstwa geodezyjnego dotycz? pomiarów GNSS RTN (z wykorzystaniem systemu ASG-EUPOS) lub GNSS RTK (z wykorzystaniem bazowych stacji referencyjnych).

1) Pytanie dotyczy paragrafu 12 ust.1
a) Gdy mam osnow? pomiarow? blisko mierzonego terenu, to mog? na nich zrobi? pomiar kontrolny??
b) Co w przypadku gdy osnowa geodezyjna odleg?a o ok 3 km "siedzi" a pomiarowa przy mierzonym terenie (pomiar syt-wys) nie pasuje, to powinienem zrobi? wpasowanie w uk?ad osnowy pomiarowej czy nie musz? ??  (pomiar jednego punktu, metod? GPS -w nawi?zaniu do osnowy geodezyjnej, a metod? biegunow? - w nawi?zaniu do osnowy pomiarowej, mog? si? sporo ró?ni?)
c) Czy po pomiarze kontrolnym na osnowie pomiarowej (odchy?ka liniowa nie jest przekroczona), to czy musz? szuka? osnowy geodezyjnej??

2) Wed?ug paragrafu 17 ust.1 pkt.2, mo?na zak?ada? osnow? pomiarow? metod? GPS.
a) Czy mo?na z osnowy pomiarowej za?o?onej metod? GPS wybi? bagnet pojedynczy i podwójny? 
b) Je?eli pomiar kontrolny na osnowie geodezyjnej wykaza? max. dop. odchy?k? liniow?, czy mog? za?o?y?    osnow? pomiarow? mimo tre?ci paragrafu 16 ust.2??
c) Je?eli jest spe?niony warunek paragraf 16 ust.4, czy mog? okre?li? wysoko?? pokrywy studzienki i przez odj?cie odczytu na ?acie okre?li? rz?dn? dna studzienki (lub bezpo?rednio pomierzy? dno)?? --- metoda niwelacji satelitarnej ??

Ad.1.a) Z publikowanej na stronie internetowej odpowiedzi GUGiK w sprawie stosowania przepisów ww. rozporz?dzenia z 2011r. mo?na wnioskowa?, ?e wykonanie pomiaru kontrolnego na punktach osnowy pomiarowej jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy jednocze?nie zaistniej? nast?puj?ce okoliczno?ci:

- brak w promieniu 5 km od obiektu dost?pnych do pomiaru met. GNSS punktów osnowy geodezyjnej,

- punkty osnowy pomiarowej przewidziane jako punkty kontrolne by?y uprzednio wyznaczone metod? GNSS technik? statyczn? lub szybk? statyczn?.

Zdaniem tut. organu nadzoru geodezyjnego i kartograficznego dla samej oceny jako?ci istniej?cej osnowy pomiarowej, z której wykonywano pomiary dla potrzeb sporz?dzenia i poprzednich aktualizacji map danego obiektu - zawsze warto a nawet nale?y wykonywa? „pomiar sprawdzaj?cy” zgodno?? uk?adu geodezyjnego (generowanego przez system stacji referencyjnych ASG-EUPOS) z uk?adem wspó?rz?dnych katalogowych osnowy pomiarowej wydanej przez O?rodek, cz?sto bez jednoznacznej informacji o jej dok?adno?ci.

Pami?ta? nale?y, ?e zgodnie z § 6 ust. 1 ww. rozporz?dzenia, analiza przydatno?ci udost?pnionych materia?ów z zasoby do wykorzystania przy realizowanej pracy - m.in. ze wzgl?du na ich dok?adno?? – le?y wy??cznie po stronie Wykonawcy.

Ad.1.b) Poruszony zosta? tym pytaniem zasadniczy problem dotycz?cy sposobu aktualizacji a tak?e tworzenia zasobu geodezyjnego. Zdaniem tut. organu nadzoru celem nadrz?dnym powinno by? d??enie do spe?nienia aktualnie obowi?zuj?cych wymogów dok?adno?ciowych. O tym, w jaki sposób zostanie wykonany pomiar decyduje oczywi?cie Wykonawca kieruj?cy si? obowi?zuj?cymi przepisami, ale w uzasadnionych przypadkach mo?e z O?rodkiem ustali?, w formie pisemnej, wyj?tek od stosowania standardów technicznych. Do uzasadnionych przypadków mo?e nale?e? po??czenie nast?puj?cych uwarunkowa?:

- przeznaczenie wykonywanych prac,

- zakres realizowanego pomiaru w rozumieniu rodzaju i ilo?ci przewidzianych do pomiaru szczegó?ów syt. i wys.

- wielko?? obszaru opracowania i aktualne pokrycie osnow? geodezyjn? (I-III kl.)

- plany informatyzacji zasobu w zakresie przetworzenia zasadniczej lub syt-wys mapy analogowej do postaci bazy danych lub innej formy mapy numerycznej.

Je?eli np. jest wykonywane opracowanie geodezyjne znacznego obszaru (np. obr?bu) to Wykonawca powinien si? zastosowa? do poni?szego przepisu ww. rozporz?dzenia:

„§ 69. 1. Przy opracowywaniu wyników geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysoko?ciowych, wykonanych metod? precyzyjnego pozycjonowania za pomoc? GNSS, dane przestrzenne obj?te bazami danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a i 1b ustawy, dotycz?ce obiektów po?o?onych na obszarze opracowania, harmonizuje si? ze zbiorami danych uzyskanych metod? precyzyjnego pozycjonowania za pomoc? GNSS.

2. Harmonizacj? danych obj?tych bazami danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a i 1b ustawy, ze zbiorami danych uzyskanych metod? precyzyjnego pozycjonowania za pomoc? GNSS przeprowadza si? metod? matematycznej transformacji w oparciu o wybrane punkty dostosowania.”

Jest oczywistym, ?e bezwzgl?dne stosowanie si? do zmienionych tzn. podwy?szonych wymogów dok?adno?ciowych w wielu drobnych opracowaniach spowodowa?oby wielokrotny wzrost kosztów jego realizacji, a poza tym wymusi?oby albo za?o?enie drugiego (lepszego?) arkusza istniej?cej ju? mapy analogowej lub znaczne rozbie?no?ci w przypadku rozpocz?cie budowania bazy mapy numerycznej.

Powy?sze okoliczno?ci powinny by? uwzgl?dnione zarówno przez Wykonawc? jak i Geodet? Powiatowego – odpowiedzialnego za realizacj? zada? Starosty w zakresie prowadzenia pa?stwowego zasobu geodezyjnego. Dlatego niejednokrotnie przed przyst?pieniem do realizacji prac nale?a?oby si? skonsultowa? i ustali? pisemnie z prowadz?cym zasób sposób wykorzystania uzyskanych materia?ów, a w szczególno?ci rodzaj osnowy na jakiej mog? by? oparte pomiary w ramach danej pracy geodezyjnej.

Ad.1.c) Jak ju? wynika z odpowiedzi na pkt 1.a) takie sprawdzenie na punktach osnowy pomiarowej nie zwalnia Wykonawcy z „pomiaru kontrolnego” na punktach osnowy geodezyjnej.

Z drugiej strony mo?na domniemywa?, ?e je?eli osnowa pomiarowa „pasuje” to tym bardziej powinna pasowa? osnowa geodezyjna, a wi?c po co jej szuka? i wykonywa? na niej pomiar kontrolny. Zgadza si?, ale nie do ko?ca. Po pierwsze mo?e zaistnie? taka sytuacja, ?e kto? przed Wykonawc? dokona? wznowienia znaku osnowy pos?uguj?c si? metod? precyzyjnego pozycjonowania przy pomocy GNSS, a wtedy uzyskamy pe?n? ale tylko pozorn? zgodno??. Po drugie mo?emy „trafi?” na pojedyncze punkty, których b??d po?o?enia akurat „ulokowa?” je na wspó?rz?dne zgodne (bardzo zbli?one) z aktualnie generowanymi przez system stacji referencyjnych ASG-EUPOS ale b??dnymi (niew?a?ciwa inicjalizacja – np. w z?ych warunkach). Po trzecie i chyba najwa?niejsze, skoro punkty osnowy geodezyjne, dla których stosowana jest zazwyczaj stabilizacja wielopoziomowa (a nawet wieloznakowa) posiadaj? najwy?sz? i z definicji gwarantowan? oraz udokumentowan? dok?adno?? i z tej te? racji stanowi? oparcie dla wszystkich pomiarów, a w tym dla rozwini?cia osnowy pomiarowej, to wykonanie pomiaru kontrolnego w?a?nie na takich punktach daje Wykonawcy mo?liwo?? pe?nej weryfikacji przydatno?ci uzyskanych danych zasobu do realizowanej pracy. Przyk?adowo, je?eli na terenie opracowania brak osnowy pomiarowej (zniszczona lub nie by?o) a jednocze?nie brak mo?liwo?ci za?o?enia nowej osnowy pomiarowej metod? GNSS technik? statyczn? lub Wykonawca nie dysponuje odbiornikiem GPS, to jedynym wyj?ciem jest oparcie ci?gu poligonowego o istniej?ce punkty osnowy min. III klasy (II rz?d osnów pomiarowych jest niedopuszczalny).

Jednym s?owem okre?lenie powy?szego wymogu (pomiaru kontrolnego na punktach osnowy geodezyjnej) ma swój okre?lony cel, którym jest zagwarantowanie jednolitej dok?adno?ci wykonywanych pomiarów na wi?kszym obszarze.

Natomiast w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie nr 5 do § 12 (w odpowiedziach GUGiK), na które brak wyra?nej odpowiedzi, gdy? jest tylko niejasna odpowied? niby na pytanie nr 4, uwa?am ?e w przypadku uzyskania na punktach osnowy geodezyjnej wi?kszej odchy?ki ni? dopuszczalna, nale?y:

- w miar? mo?liwo?ci sprawdzi?, czy warto?ci odchy?ek s? podobne na obu punktach, a je?eli nie to czy powodem jest niecentryczne ustawienie s?upa nad p?yt? (znakiem podziemnym),

- je?eli centryczno?? by?a zachowana, to w miar? mo?liwo?ci nale?y dokona? pomiaru kontrolnego na innych punktach, a najlepiej po innej stronie obiektu (inny ci?g poligonowy osnowy szczegó?owej lub inna sie? GPS III klasy),

- je?eli stwierdzimy zbli?one warto?ci i kierunki odchy?ek, to w my?l Zalece? technicznych G?ównego Geodety Kraju ze stycznia 2011r. (Opublikowane na stronie ASG-EUPOS) nale?y wykona? transformacj? do uk?adu pa?stwowego (katalogowego „2000”) na min. 4 punkty rozmieszczone w miar? równomiernie wokó? obiektu.

- je?eli stwierdzimy ró?ne kierunki odchy?ek (mimo oryginalno?ci stabilizacji i przede wszystkim centryczno?ci znaków), to po upewnieniu si? , ?e nowy pomiar jest prawid?owy (nie obarczony b??dami odbi? od przeszkód terenowych, a najlepiej powtórzony i sprawdzony w kolejnych pomiarach) nale?y poinformowa? organ prowadz?cy zasób, ?e wydawana osnowa geodezyjna prawdopodobnie nie spe?nia teoretycznych dok?adno?ci . Dopiero wtedy istnieje ewentualna mo?liwo?? stosowania pomiaru bezpo?rednio w uk?adzie geodezyjnym (sie? stacji referencyjnych ASG-EUPOS) bez transformacji na osnow? geodezyjn? lub pomiarow? (istniej?ce w terenie punkty osnowy geodezyjnej).

Ad.2.a) Z punktów osnowy pomiarowej, nawet za?o?onych metod? GNSS technik? statyczn? (tylko tak? mo?na uzna? za spe?niaj?ca wymogi zak?adania osnów pomiarowych: bezpo?rednie nawi?zanie do punktów (a nie punktu) osnowy geodezyjnej, wyrównanie ?cis?e wspó?rz?dnych, uzyskanie max. b??du ?redniego w stosunku do punktów osnowy geodezyjnej <= 0,10m) nie mo?na wystawia? bagnetów ani innych ci?gów wisz?cych, gdy? stanowi?yby one II rz?d osnowy pomiarowej, co jest niezgodne z § 18 ust. 1 ww. rozporz?dzenia, który stanowi, ?e dane obserwacyjne dotycz?ce osnowy pomiarowej wyrównuje si? metod? najmniejszych kwadratów w uk?adzie sieci jednorz?dowej.

Ponadto zgodnie z wymogami § 33 ust.3 przy geodezyjnym pomiarze sytuacyjnym metod? biegunow? stanowiskami instrumentu oraz punktami nawi?zania mog? by?:

1) punkty poziomej osnowy geodezyjnej;

2) punkty pomiarowej osnowy sytuacyjnej;

3) punkty po?rednie wyznaczone na bokach osnów, o których mowa w pkt 1 i 2;

4) punkty terenowe, których po?o?enie zosta?o okre?lone z dok?adno?ci?, o której mowa w § 16 ust. 2, w nawi?zaniu do co najmniej dwóch punktów poziomej osnowy geodezyjnej.

Jednocze?nie z wymogu jednorz?dowo?ci wyrównania osnowy pomiarowej wynika, ?e dopuszczalne jest ??czne wyrównanie obserwacji satelitarnych z klasycznymi, czyli z danymi pomiarowymi uzyskanymi w trakcie zak?adania ci?gu wisz?cego.

Takie wyrównanie pozwoli uzyska? I rz?d dla punktu wyznaczonego przy pomocy obserwacji GPS jak i jednocze?nie ci?gu wisz?cego (pozostaje warunek <=0,10m). Warunkiem jest oczywi?cie posiadanie warto?ci wektorów zaobserwowanych oraz oprogramowania do wyrównywania ??cznego takich obserwacji. Nale?y równie?  pami?ta? o dodatkowym warunku dla ci?gów wisz?cych, a okre?lonym w  § 20 ust. 5 rozporz?dzenia -  Pomiar elementów ci?gu wisz?cego podlega weryfikacji w drodze pomiaru, wykonanego z ostatniego punktu tego ci?gu, co najmniej jednego szczegó?u terenowego I grupy o znanych wspó?rz?dnych.

Ad.2.b) Wskazane przepisy tj. § 12 ust. 2 rozporz?dzenia z 2011r. (dx, dy ? 0,12 m) oraz § 16 ust. 2 (Mp<=0,10 m) nie wykluczaj? si?, gdy? pomiar kontrolny zasadniczo nie s?u?y jako nawi?zanie pomiaru satelitarnego (wyj?tek stanowi wynikaj?cy z Zalece? technicznych GGK obowi?zek transformacji po przekroczeniu odchy?ek), dlatego te? odchy?ka na punktach kontrolnych nie przenosi si? na wspó?rz?dne punktów wyznaczanych. Twórcy systemu ASG-EUPOS gwarantuj?, ?e przy dobrych warunkach pomiaru GNSS i spe?nieniu wymaga? do ilo?ci interwa?ów pomiaru (epok) b??d po?o?enia wyznaczony w stosunku do najbli?szych stacji naziemnych nie powinien przekroczy? przy pomiarze statycznym 0,03 m. Ww. przepis wskazuje 0,10m , ale w stosunku do najbli?ej po?o?onych punktów osnowy geodezyjnej (I-III kl.). Wynika z tego, ?e w skrajnym przypadku tj. dx, dy = 0,12 m co daje dL=0,17m zwi?kszony jeszcze o 0,03m (ww. b??d wyznaczenia) daje razem 0,20m, a wi?c dwa razy wi?cej ni? wskazuje przepis § 16 ust. 2 rozporz?dzenia.

Taka te? ró?nica mo?e zaistnie? przy wyznaczeniu tego samego punktu osnowy sytuacyjnej technik? statyczn? GPS w systemie ASG-EUPOS i metod? klasyczn? bezpo?rednio z punktów osnowy geodezyjnej.

Naturalnie ze wzgl?du na wymagan? dok?adno?? wyznaczenia punktów I grupy dok?adno?ci – 0,10 m, wykazana powy?ej rozbie?no?? jest niedopuszczalna.

Jednocze?nie nale?y przypomnie?, ?e przepis rozporz?dzenia z dnia 9 listopada 2011r. w?a?ciwie nie dopuszcza zak?adania osnowy pomiarowej dla pojedynczych punktów, a wynika to z przepisu § 17 ust. 2 rozporz?dzenia, który wskazuje, ?e osnow? pomiarow? zak?ada si? jako „sieci” nawi?zan? do „punktów” osnowy geodezyjnej. Oznacza to, ?e minimaln? osnow? pomiarow? jest sie? sk?adaj?ca si? z co najmniej trzech punktów i to po??czonych ze sob? obserwacjami (np. wektorami). Do pomiaru takiej sieci metod? GNSS technik? statyczn? trzeba posiada? co najmniej dwa odbiorniki.

Reasumuj?c powy?sze uwagi oraz opieraj?c si? o wyja?nienia prezentowane przez doradców G?ównego Geodety Kraju mo?na uzna? za dopuszczalne zak?adanie pojedynczych punktów osnowy pomiarowej metod? GNSS technik? statyczn? pod warunkiem, ?e s?u?y to uzupe?nieniu istniej?cej osnowy obiektu i jednocze?nie zachodzi zgodno?? ich uk?adów wspó?rz?dnych (odchy?ki liniowe i k?towe nawi?za? nie wskazuj? na b??dy przekraczaj?ce oczekiwan? dok?adno?? pomiaru – np. 0,10m).

Ad.2.c) Tre?? pytania nie jest jednoznaczna. Zak?adaj?c, ?e chodzi o bezpo?rednie wyznaczenie wysoko?ci punktu metod? niwelacji satelitarnej nale?y zaznaczy?, ?e metoda niwelacji satelitarnej wymieniona, jest jako jedna z metod wskazanych w § 23 ww. rozporz?dzenia:

„Pomiarow? osnow? wysoko?ciow? wyznacza si? w postaci ci?gów niwelacyjnych, w nawi?zaniu do co najmniej dwóch punktów wysoko?ciowej osnowy geodezyjnej, metodami:

1) niwelacji geometrycznej;

2) niwelacji trygonometrycznej;

3) niwelacji satelitarnej wykonywanej metod? precyzyjnego pozycjonowania przy pomocy GNSS.”

Przepis § 16 ust. 4 tego rozporz?dzenia wskazuje z jak? dok?adno?ci? nale?y zak?ada? pomiarow? osnow? wysoko?ciow? dla potrzeb pomiaru urz?dze? kanalizacyjnych, dlatego wydaje si? oczywiste, ?e bezpo?rednie wyznaczanie wysoko?ci (wskazanymi powy?ej metodami ) danego punktu w sposób identyczny jak przewidziano dla punktów osnowy jest prawid?owe. Przeniesienie wysoko?ci z w?azu studni na dno przez wykonanie jednego odczytu na ?acie (o ile jest pionowa) z dok?adno?ci? 0,001 m nie zmniejsza  jej dok?adno?ci.

Nale?y tylko podkre?li? konieczno?? prawid?owego rozumienia poj?cia „niwelacji satelitarnej”. Wskazana powy?szym przepisem oznacza metod? pomiaru ci?gów niwelacyjnych tj. przeniesienia wysoko?ci z min. dwóch punktów osnowy wysoko?ciowej, a nie wyznaczanie wysoko?ci metod? GPS technik? RTK lub RTN z zastosowaniem modelu geoidy i systemu ASG-EUPOS.

W definicjach poj?? stosowanych w rozporz?dzeniu w § 2 pkt 16 ustalono, ?e przez poj?cie

niwelacji satelitarnej — rozumie si? przez to pomiar ró?nic wysoko?ci punktów wykonywany metod? precyzyjnego pozycjonowania przy pomocy globalnego systemu nawigacji satelitarnej.

Niwelacja satelitarna jest równie? metod? wskazan? w § 37 rozporz?dzenia jako metoda pomiaru wysoko?ci terenowych. Naczeln? zasad? jest natomiast przepis § 36 ust. 1 ww. rozporz?dzenia:

„Geodezyjny pomiar wysoko?ciowy elementów szczegó?ów terenowych, o których mowa w § 35, na potrzeby tworzenia i aktualizacji baz danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 3 oraz ust. 1b ustawy, wykonuje si? w sposób zapewniaj?cy okre?lenie wysoko?ci pikiet wzgl?dem najbli?ej po?o?onych punktów wysoko?ciowej osnowy geodezyjnej oraz pomiarowej osnowy wysoko?ciowej z dok?adno?ci? nie mniejsz? ni?:

1) 0,05 m — dla obiektów budowlanych i urz?dze? budowlanych oraz pikiet markowanych w terenie;

2) 0,02 m — dla przewodów i urz?dze? kanalizacyjnych;”

Przepisy rozporz?dzenia w?a?ciwie nie precyzuj? w jaki sposób mo?na wykorzysta? system ASG-EUPOS do wykonywania pomiarów wysoko?ciowych.

Pozostaje zatem stosowa? zasady wspó?czesnej wiedzy technicznej, do których nale?? wskazane powy?ej Zalecenia techniczne GGK og?oszone na stronie internetowej ww. systemu ASG-EUPOS.

Przedstawione powy?ej odpowiedzi stanowi? jedynie stanowisko tut. organu nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, który nie jest upowa?niony do wydawania oficjalnych interpretacji przepisów prawa, dlatego powy?sze odpowiedzi nale?y traktowa? g?ównie jako wskazanie stanowiska, które b?dzie podtrzymywane w trakcie kontroli dokumentacji geodezyjnych przyjmowanych do zasobu.

Zestawi?:                                                                                               Uzupe?ni? i zaakceptowa?:

Andrzej Bylica                                                                                     Aleksander Bo?ka

St. Inspektor w WIGiK w Gorzowie Wlkp.                      Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru

Geodezyjnego i Kartograficznego

w Gorzowie Wlkp.